Mag ik na 1 januari 2027 nog een R32-split installeren? Wat de F-gassenregels wel en niet verbieden

Er doet een hardnekkig verhaal de ronde: dat je vanaf 1 januari 2027 geen R32-splitunits meer zou mogen installeren. Dat klopt niet, en het verschil is voor je planning en je voorraad behoorlijk belangrijk.

Dit artikel zet op een rij wat er wél verandert, wat een misverstand is, en waar je bij monoblock en propaan op moet letten.

1. Wat er per 1 januari 2027 verandert

De herziene Europese F-gassenverordening verlaagt stap voor stap de toegestane GWP-waarde van koudemiddelen. GWP staat voor Global Warming Potential: hoeveel sterker een gas als broeikasgas werkt dan CO&sub2;.

De twee punten die per 1 januari 2027 gaan gelden en die je in de woningbouw direct raken:

• Lucht/water-splitunits tot en met 12 kW mogen alleen nog in de handel worden gebracht met een koudemiddel met een GWP van maximaal 150.
• Autonome (monoblock) warmtepompen in de categorieën tot en met 12 kW en van meer dan 12 tot en met 50 kW vallen onder dezelfde grens van 150.

Ter vergelijking: R32 heeft een GWP van 675, R410A zit op 2088, en propaan (R290) op ongeveer 3. Voor een gemiddelde woning waar een toestel van 8 tot 10 kW volstaat, wordt een natuurlijk koudemiddel daarmee vanzelf de standaard bij nieuwe toestellen.

Voor grotere splitsystemen boven 12 kW ligt de grens later: daar geldt vanaf 2029 een maximale GWP van 750 en vanaf 2033 maximaal 150. Lucht/lucht-splits tot 12 kW volgen per 2029.

2. Het misverstand: verkopen is niet installeren

Praktisch betekent dat het volgende. Een R32-splitunit die vóór 1 januari 2027 op de Europese markt is gebracht, mag daarna gewoon worden verkocht uit voorraad, geïnstalleerd en in bedrijf gesteld. Je hoeft dus geen lopende projecten om te gooien omdat de kalender verspringt.

Wat je wél moet doen is vooruit bestellen. Fabrikanten stoppen op enig moment met produceren voor deze categorieën, en dan bepaalt de voorraad wat er nog leverbaar is. Heb je projecten met een lange doorlooptijd waarin al een split is opgenomen, kijk dan nu of het toestel op tijd besteld is.

Bestaande installaties blijf je gewoon onderhouden. Wel geldt sinds 1 januari 2026 dat je bij onderhoud geen F-gassen met een GWP van 2500 of hoger meer mag gebruiken, tenzij het geregenereerd of gerecycled materiaal betreft. Dat raakt vooral oudere systemen op R404A en soortgelijke middelen.

3. Waarom monoblock terrein wint

De verordening jaagt een verschuiving aan die al gaande was. Bij een monoblock zit het volledige koudemiddelcircuit in de buitenunit; naar binnen loopt alleen water of een water-glycolmengsel. Er komt dus geen brandbaar koudemiddel het gebouw in.

Dat maakt het veiligheidsverhaal een stuk eenvoudiger, en het verklaart waarom monoblock in de woningbouw de standaard aan het worden is. Maar het is geen gratis winst. Wat er voor jou verandert:

• Vorstbeveiliging wordt een ontwerppunt. Er staat water in de buitenunit en in de leiding naar binnen. Denk aan glycol of aan een goed werkende vorstbeveiliging met noodstroomvoorziening, en aan de gevolgen van glycol voor de vereiste pompcapaciteit.
• Leidinglengte en isolatie tellen zwaarder. Warmteverlies in de aanvoer naar buiten gaat rechtstreeks van je rendement af. Houd de route kort en isoleer hem serieus.
• Je hebt geen koeltechnische ingreep meer nodig bij plaatsing. Dat scheelt tijd, maar zet daar tegenover dat een monoblock zwaarder en groter is.

4. Werk je met propaan? Let hierop

R290 is propaan, en propaan is brandbaar. Dat verandert de eisen aan de opstellingsplaats. Waar je bij de opname op moet letten:

• Afstand tot gevelopeningen. Ramen, deuren en ventilatieroosters vragen om een vrije zone rondom de unit. Het exacte maatwerk staat in de handleiding van de fabrikant en die is per toestel verschillend — lees hem, ook als je het merk kent.
• Geen afgesloten ruimtes. Propaan is zwaarder dan lucht en zakt. Een put, een schacht of een dichte omkasting is precies de verkeerde plek.
• Geen ontstekingsbronnen in de vrije zone. Denk aan een buitenlamp met schakelaar, een laadpunt of een afvoer die naar een kruipruimte loopt.
• Omkastingen om geluidsredenen. Populair bij de klant, maar ze kunnen de veiligheidszone doorkruisen. Controleer dit vóór je het toezegt in de offerte.

5. Certificering

Met de herziening worden de opleidings- en certificeringseisen verbreed: niet alleen voor F-gassen, maar ook voor het werken met natuurlijke koudemiddelen en HFO’s. De uitwerking daarvan loopt.

Kijk dus tijdig na waar jij en je monteurs staan met F-gassencertificering en met de aanvullende eisen voor propaan. Dat is niet iets wat je in de week voor een project regelt.

6. Wat je nu concreet kunt doen

1. Loop je lopende projecten na op splits tot 12 kW met een leverdatum in 2027 of later, en check of het toestel op tijd is besteld.
2. Vraag bij je leverancier na tot wanneer de huidige serie leverbaar blijft. Dat bepaalt je bestelmoment, niet de wetgeving.
3. Neem in je opname standaard de opstellingsplaats mee: vrije zone, gevelopeningen, geen gesloten omkasting.
4. Controleer de certificering van je team en plan bijscholing in voordat het knelt.
5. Pas je offerteteksten aan. Zet er niet in dat een split “niet meer mag” — dat klopt niet en het kan later tegen je werken.

Controleer het bij de bron

De categorieën, vermogensgrenzen en uitzonderingen in deze verordening liggen dicht bij elkaar en er bestaan uitzonderingen om veiligheidsredenen. Ga voor een concreet project daarom altijd uit van bijlage IV van de F-gassenverordening zelf en van de opgave van de fabrikant, niet van een samenvatting — ook niet van deze.

---

Dit artikel is algemene technische informatie, geen juridisch advies. Regelgeving kan wijzigen en de uitwerking van de certificeringseisen loopt nog. Werkzaamheden aan koudemiddelsystemen mogen uitsluitend worden uitgevoerd door daartoe gecertificeerde en vakbekwame personen.

InstallatieTools
Voor installateurs, door installateurs.