Acht dingen die je een terugkomer besparen

Een terugkomer kost je twee keer: de rit, en het vertrouwen van de klant. Het vervelende is dat de meeste terugkomers voortkomen uit iets kleins dat bij de vorige beurt is overgeslagen. Hieronder acht handelingen die samen misschien een kwartier kosten, en die je een hoop ritten schelen.

1. Vul de sifon met water voordat je hem terugplaatst

De klassieker. Een drooggevallen of verstopte sifon veroorzaakt meer storingen dan welk elektronisch onderdeel dan ook. Bij een condenserende ketel loopt er per jaar honderden liters condens doorheen; raakt hij verstopt, dan blijft het condens in de wisselaar staan en valt het toestel uit op ontsteking of vlamverlies.

Nog vervelender is het omgekeerde: een sifon die leeg terug is geplaatst. Dan is het waterslot weg en kan rookgas via de condensafvoer de ruimte in. Reinigen, vullen, terugplaatsen — dertig seconden werk.

2. Meet de voordruk van het expansievat, elk jaar

Verreweg de meeste klachten over wegzakkende waterdruk komen hier vandaan, en toch wordt het vat bij onderhoud vaak overgeslagen. Zonder gaskussen schiet de druk bij opwarmen omhoog tot de overstort opent; bij afkoelen zakt hij daarna onder het minimum. De klant vult bij, en twee weken later staat hij weer aan de telefoon.

Meten doe je in drukloze toestand aan de waterzijde. Vuistregel voor de voordruk: de statische hoogte in meters gedeeld door tien, plus ongeveer 0,2 bar. Voor een doorsnee eengezinswoning kom je dan op 0,5 tot 1,0 bar. Komt er water uit het ventiel, dan is het membraan kapot.

3. Kijk naar de retourtemperatuur, niet alleen naar de aanvoer

Een condenserende ketel condenseert pas als het rookgas ver genoeg afkoelt, en dat lukt alleen bij een lage retourtemperatuur — grofweg onder 55 graden. Is de retour structureel hoger, dan draait de ketel als een gewone hoogrendementsketel en loopt het gasverbruik onnodig op.

De meest voorkomende oorzaak is een bypass of overstroomventiel dat helemaal open staat. Dat wordt bij oplevering vaak zo achtergelaten omdat het veilig lijkt, en daarna nooit meer aangeraakt. Draai hem zo ver mogelijk dicht en open pas tot er net voldoende doorstroming is.

4. Meet delta T, dat vertelt je meteen of het debiet klopt

Twee thermometers op aanvoer en retour geven je in dertig seconden meer informatie dan een half uur zoeken. Een groot temperatuurverschil bij vol vermogen betekent te weinig doorstroming: lucht in het systeem, een vuilfilter, of een pomp die niet doet wat hij moet doen. Een opvallend klein verschil betekent juist te veel debiet, of een openstaande bypass.

Richtwaarden: bij radiatoren op een ketel 15 tot 20 K, bij een warmtepomp 5 tot 8 K, en bij vloerverwarming lager. Wijkt het af, dan weet je waar je moet zoeken voordat je iets demonteert.

5. Doe de wiebeltest voordat je een print bestelt

Dit is de meest onderschatte storingsoorzaak in het vak. Door trillingen, warmte en condens verliezen steekcontacten hun veerkracht of oxideren ze. Het gevolg is een verbinding die soms wel en soms geen contact maakt — en dat lijkt precies op een defecte sensor of print.

Beweeg met het toestel in bedrijf voorzichtig aan de bedrading en kijk of de storing komt of gaat. Verdwijnt een storing zodra je eraan komt, dan is het bijna altijd een connector. Reinig hem, druk hem goed aan, en leg de kabel vrij van hete delen. Dat scheelt je een print van een paar honderd euro.

6. Noteer de ionisatiestroom, meet hem niet alleen

Een ionisatiestroom die net boven de grens zit, is vandaag geen storing maar over vier maanden wel. Door de waarde elk jaar op het onderhoudsrapport te zetten, zie je de trend. Zakt hij van jaar op jaar, dan vervang je de elektrode bij de volgende beurt in plaats van bij een storingsmelding in januari.

Datzelfde geldt voor je verbrandingswaarden. Een CO2-percentage dat langzaam wegloopt vertelt je iets, maar alleen als je vorig jaar hebt genoteerd.

7. Vervang de filterdroger altijd mee na een compressorstoring

Bij koeltechniek is dit geen optie maar een voorwaarde. Na een compressorstoring zitten er verbrandingsresten en vocht in het circuit. Plaats je een nieuwe compressor zonder de droger te vervangen, dan vreet dat je nieuwe onderdeel weer aan — en sta je binnen een jaar opnieuw op het dak.

Hetzelfde geldt voor vacumeren. Doorspoelen met koudemiddel is geen vervanging: vocht vormt samen met olie zuur, en dat sloopt de wikkeling. Trek vacuüm tot onder 500 micron en voer een standtest uit voordat je vrijgeeft.

8. Zet de buitenunit niet in een hoek

Een warmtepomp of buitenunit die tussen twee muren staat, kan er al gauw 3 tot 6 dB bij krijgen door reflectie. Dat is het verschil tussen een tevreden klant en een buurman met een klacht. In de nachtperiode geldt 40 dB(A) op de perceelgrens.

Zet hem vrij, op trillingsdempers, en koppel hem nooit stijf aan de gevel — laagfrequent gebrom plant zich anders door de hele constructie voort. En zorg dat het condenswater weg kan: zonder afvoer of grindbed groeit er in de winter een ijsblok onder de unit dat de ontdooiing blokkeert.

Het patroon

Wat deze acht met elkaar gemeen hebben: het zijn geen ingewikkelde reparaties, maar dingen die je meet, noteert of even natrekt. De storingen die je terugroepen zijn zelden de moeilijke — het zijn de dingen die niemand heeft gecontroleerd omdat ze zo voor de hand liggen.

Wie zijn meetwaarden elk jaar vastlegt, ziet problemen aankomen in plaats van dat hij ze oplost. Dat is het verschil tussen een servicebedrijf dat storingen afhandelt en een dat ze voorkomt.

De genoemde richtwaarden zijn vuistregels uit de praktijk. De opgave van de fabrikant is altijd leidend, en werk aan gas, elektra en koudemiddel mag uitsluitend worden uitgevoerd door daartoe vakbekwame en gecertificeerde personen.